ΠάροςParos

Λογοδοσία για
το νησί μας.
Accountability
for the island we share.

Η ΚΛΕΑ — Κίνηση για τη Λογοδοσία, το Περιβάλλον και την Αειφορία (υπό σύσταση) — παρακολουθεί, τεκμηριώνει, μελετά και παρεμβαίνει σε ζητήματα χωροταξίας, περιβάλλοντος και διακυβέρνησης της Πάρου. Επιδιώκει να ασκεί θετική πίεση στους φορείς λήψης αποφάσεων και στις αρμόδιες αρχές, και να τους συμβουλεύει ως δεξαμενή σκέψης (think tank). Όταν δεν εισακούγεται και διακυβεύεται η αειφορία, θα κάνει χρήση κάθε νόμιμου μέσου ώστε οι αρχές να συμμορφωθούν με τον νόμο και οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν, και ενώπιον της δικαιοσύνης.

ΚΛΕΑ — the Association for Accountability, Environment and Sustainability (under formation) — monitors, documents, reflects on and intervenes in planning, environmental and governance issues on Paros. It seeks to exert positive pressure on decision-makers and competent authorities, and to advise them as a think tank. Where it goes unheard and sustainability is at stake, it will use every legal means available to make the authorities comply with the law, and to hold those responsible to account, including before the courts.

ΚΛΕΑ logo
Ποιοι είμαστεWho We Are

Ένα όχημα του Aarhus για την Πάρο

An Aarhus vehicle for Paros

Η ΚΛΕΑ επιδιώκει ρητά να λειτουργήσει ως όχημα της Σύμβασης του Aarhus — ένας φορέας ικανός να αναλάβει το βάρος μιας διαδικασίας που συχνά είναι απρόσιτο σε μεμονωμένους πολίτες. Η Σύμβαση κατοχυρώνει τρία θεμελιώδη δικαιώματα: πρόσβαση σε περιβαλλοντική πληροφορία, συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων για θέματα περιβάλλοντος, και πρόσβαση στη δικαιοσύνη όταν παραβιάζεται η περιβαλλοντική νομοθεσία. Ως αναγνωρισμένος φορέας, η ΚΛΕΑ θα μπορεί να ασκεί αυτά τα δικαιώματα εκ μέρους πολιτών που δεν διαθέτουν τον χρόνο, τους πόρους ή τη νομική τεχνογνωσία να το κάνουν μόνοι τους.

ΚΛΕΑ is explicitly setting out to act as an Aarhus vehicle — a body able to carry the burden of a legal or administrative procedure that is often out of reach for individual citizens. The Aarhus Convention guarantees three core rights: access to environmental information, participation in environmental decision-making, and access to justice when environmental law is breached. As a recognized body, ΚΛΕΑ will be able to exercise these rights on behalf of citizens who lack the time, resources, or legal expertise to do so alone.

Η ΚΛΕΑ βρίσκεται σε διαδικασία σύστασης ως Σωματείο — μη κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο του Ελληνικού Αστικού Κώδικα (άρθρα 78–107), με μέλη, γενική συνέλευση και διοικητικό συμβούλιο. Αυτή η νομική μορφή της δίνει επίσημη υπόσταση ώστε να ασκεί ένδικα μέσα, να υπογράφει συμβάσεις, και να εκπροσωπεί συλλογικά συμφέροντα. Το Καταστατικό και άλλες λεπτομέρειες βρίσκονται υπό οριστικοποίηση και θα δημοσιευθούν σύντομα· είναι ήδη διαθέσιμα κατόπιν αιτήματος.

ΚΛΕΑ is in the process of being formally established as a Somateio — a non-profit legal entity under the Greek Civil Code (Articles 78–107), with members, a general assembly, and a board of directors. This legal form gives it standing to pursue legal remedies, sign contracts, and represent collective interests. The Articles of Association and other details are being finalized and will be published soon; they are already available on request.

Τα μέλη μας είναι μόνιμοι και δεύτεροι κάτοικοι της Πάρου, κάθε εθνικότητας, που μοιράζονται την ίδια ανάγκη για υπεύθυνη συμπεριφορά και αειφορία — μαζί με υποστηρικτές που στηρίζουν τον σκοπό μας.

Our members are permanent and second residents of Paros, of every nationality, driven by the same need for responsible behaviour and sustainability — alongside supporters who back our purpose.

Η ΚΛΕΑ επιδιώκει συνέργειες με άλλες ομάδες και συλλόγους που μοιράζονται τους ίδιους στόχους. Θέλουμε να ανεβάσουμε τη συζήτηση στην ουσία της και να προχωράμε τα πράγματα — όχι απλώς να συζητάμε.

ΚΛΕΑ seeks to team up with other groups and associations pursuing the same goals. We want to elevate the debate to its essence and make things move forward — not just talk about them.

Πάνω απ' όλα, η ΚΛΕΑ θέτει τη γνώση και το δίκτυο των μελών της στην υπηρεσία του κοινού καλού.

Above all, ΚΛΕΑ puts its members' knowledge and network to work for the common good.

ΑποστολήMission

Τρεις πυλώνες δράσης

Three pillars of action

Το όνομά μας είναι το πρόγραμμά μας: λογοδοσία από τις αρχές και τους φορείς, προστασία του περιβάλλοντος, και αειφόρος πορεία για την Πάρο.

Our name is our programme: accountability from authorities and developers, protection of the environment, and a sustainable path for Paros.

01

Λογοδοσία

Accountability

Τεκμηριώνουμε παραβάσεις σε αδειοδοτήσεις και χωροταξικά σχέδια, και απαιτούμε ευθύνη από αρχές και ιδιώτες που παρανομούν. Εμπιστευόμαστε την ικανότητα της Ελλάδας να επιβάλλει το κράτος δικαίου, παρά μεμονωμένες παρεκτροπές στην εκτελεστική εξουσία. Πιστεύουμε πως αποτελεί καθήκον κάθε πολίτη να συμβάλλει σε αυτό, ασκώντας τα νόμιμα ένδικα μέσα σε κάθε ζήτημα που προκαλεί περιβαλλοντική ζημιά και πλήττει την αειφορία.

We document violations in permitting and planning decisions, and demand responsibility from authorities and private actors who break the law. We trust in Greece's capacity to uphold the rule of law, despite isolated lapses within its executive branch. We believe it is every citizen's duty to contribute to this, by initiating legal recourse, as the law allows, on any matter that causes environmental and sustainability damage.

02

Περιβάλλον

Environment

Στοχεύουμε στην προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων του νησιού — νερό, ακτές, περιοχές Natura 2000 — από την υπερεκμετάλλευση. Παρακολουθούμε στενά οτιδήποτε φαίνεται να τα απειλεί, και θέτουμε την πλατφόρμα μας στη διάθεση όσων επιθυμούν να καταγγείλουν παρατυπίες.

We aim at protecting the island's environment and natural resources — water, coastline, Natura 2000 areas — from overexploitation. We closely track anything that appears to threaten them, and offer our platform to whistleblowers.

03

Αειφορία

Sustainability

Είναι εύκολο να κριτικάρεις και να καταγγέλλεις. Εμείς προτείνουμε συγκεκριμένα εργαλεία — δημοτικά, νομικά, χωροταξικά, τεχνικά, ακόμη και χρηματοοικονομικά — για ένα νησί που αντέχει στον χρόνο και στην πίεση του τουρισμού. Αντλούμε από την επαγγελματική εμπειρία που προσφέρουν εθελοντικά τα μέλη μας, ανάμεσά τους πολλοί δεύτεροι κάτοικοι που θέλουν να προστατέψουν το νησί που τους φιλοξενεί.

It's easy to criticize and denounce. We propose concrete tools — municipal, legal, spatial, technical, even financial — for an island that can withstand time and tourism pressure. We draw on the professional expertise our members bring pro bono, not least from second residents seeking to protect the island that welcomes them.

ΠροτάσειςProposals

Η κριτική είναι εύκολη. Εμείς προτείνουμε.

Criticism is easy. We propose.

Για κάθε πρόβλημα που θέτουμε, διατυπώνουμε μια συγκεκριμένη λύση, νομικά τεκμηριωμένη και ρεαλιστική ως προς τη χρηματοδότησή της. Την υποβάλλουμε στην αρμόδια αρχή και καταγράφουμε εδώ, δημόσια, τι έγινε με αυτήν.

For every problem we raise, we put forward a concrete solution, legally grounded and realistic in how it can be financed. We submit it to the competent authority, and we record here, publicly, what was done with it.

Η μέθοδός μαςOur method
ΤεκμηρίωσηEvidence

Κάθε στοιχείο με την πηγή του.

Every fact comes with its source.

Νομική βάσηLegal basis

Ποιος είναι αρμόδιος, και με ποιο νομικό εργαλείο.

Who is competent, and with which legal instrument.

ΧρηματοδότησηFinancing

Πώς μπορεί να πληρωθεί η λύση.

How the solution can be paid for.

ΑνεξαρτησίαIndependence

Η ΚΛΕΑ δεν έχει οικονομικό συμφέρον σε καμία πρότασή της.

ΚΛΕΑ holds no financial interest in any of its proposals.

ΛογοδοσίαAccountability

Καταγράφουμε υποβολή, αποδέκτη και απάντηση.

We record submission, addressee and response.

Αναμένεται δράσηAwaiting action ΥποβλήθηκεSubmitted ΠαραδόθηκεDelivered Θέση ΚΛΕΑΚΛΕΑ position
01 · ΑπόβληταWaste Αναμένεται δράσηAwaiting action

Κλείσιμο της χωματερής και διαλογή στην πηγή σε έξι μήνες

Close the landfill, source separation within six months

Νομικά τεκμηριωμένο σενάριο ώστε ο Δήμαρχος να κλείσει τη χωματερή του Καμπιού και να εφαρμόσει αυστηρή διαλογή στην πηγή, χωρίς να περιμένει μια απούσα περιφερειακή αρχή.

A legally grounded scenario for the Mayor to close the Kampi landfill and enforce strict source separation, without waiting for an absent regional authority.

ΑποδέκτηςAddresseeΔήμαρχος ΠάρουMayor of Paros
07.08.2026Δημοσίευση μνημονίουMemo published
29.08.2026Επίσημη παράδοση στον Δήμαρχο, με τη διευκόλυνση της FoPAFormally handed to the Mayor, facilitated by FoPA
02 · ΑπόβληταWaste ΠαραδόθηκεDelivered

Μηδενικά απόβλητα, στα μέτρα της Πάρου

Zero waste, scaled to Paros

Γνωμοδότηση για το μοντέλο της Τήλου: υιοθέτηση των αρχών του (τέλος στην ταφή, διαλογή στην πηγή, τοπική διαχείριση οργανικών και πράσινων αποβλήτων, πραγματικό Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών, δίκτυο επαναχρησιμοποίησης) σε βιομηχανική κλίμακα, επαγγελματικά οργανωμένο.

Opinion on the Tilos model: adopt its principles (an end to landfilling, source separation, local treatment of organic and green waste, a real Materials Recovery Facility, a reuse network) at industrial scale, professionally run.

ΑποδέκτηςAddresseeΚίνηση Πολιτών Πάρου (κατόπιν αιτήματός της)Citizens' Movement of Paros (at its request)
07.09.2026Έκδοση γνωμοδότησηςOpinion issued
03 · ΠυρκαγιάFire ΥποβλήθηκεSubmitted

Αποκατάσταση και αποζημίωση μετά την πυρκαγιά

Remediation and compensation after the fire

Άμεση αυτοψία, επείγοντα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, διαδικασία αποζημίωσης των πληγέντων και πραγματικό πρόγραμμα αποκατάστασης, σε στήριξη των πυρόπληκτων κατοίκων της Ανερατζιάς.

Immediate site inspection, urgent anti-erosion and flood-protection works, a compensation process for those affected and a real restoration programme, in support of the fire-stricken residents of Aneratzia.

ΑποδέκτεςAddresseesΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, Δήμος ΠάρουΦΟΔΣΑ South Aegean, Municipality of Paros
18.09.2026Επίσημη επιστολήFormal letter sent
04 · ΑκτέςCoastline Αναμένεται δράσηAwaiting action

Κολυμπήθρες: ανταλλαγή του θερέτρου με κατοικίες στην Παροικιά

Kolymbithres: swap the resort for homes in Parikia

Η ΕΚΤΕΡ εγκαταλείπει το θέρετρο και η γη εντάσσεται στο Πάρκο Πάρου· σε αντάλλαγμα κατασκευάζει και λειτουργεί ≈280 προσιτές κατοικίες για εργαζόμενους πάνω από υπόγεια πάρκινγκ σε τρία δημοτικά πάρκινγκ της Παροικιάς, με παραχώρηση έως 33 ετών. Τρία προβλήματα λύνονται χωρίς ευρώ από τον δημοτικό προϋπολογισμό. Όλες οι λεπτομέρειες (PDF)

EKTER gives up the resort and the land joins Paros Park; in exchange it builds and runs ≈280 affordable homes for island workers over underground parking on three municipal car parks in Parikia, under a land concession of at most 33 years. Three problems solved without a euro from the municipal budget. Full detail — all you need to know (PDF)

ΑποδέκτεςAddresseesΔήμος Πάρου, ΕΚΤΕΡ, ΚυβέρνησηMunicipality of Paros, EKTER, Government
25.10.2026Πρόταση ανταλλαγής της ΚΛΕΑ (υπόμνημα)ΚΛΕΑ swap proposal (memo)
12.10.2026Δημοσίευση του διατάγματος ΕΠΣ (ΦΕΚ Δ΄ 859)· δημόσιο αίτημα της ΚΛΕΑSpecial Urban Plan decree published (Gov. Gazette D 859); ΚΛΕΑ's public call
05 · ΚυκλοφορίαMobility Θέση ΚΛΕΑΚΛΕΑ position

Τα όρια ενός νησιού: λιγότερα και καθαρότερα οχήματα

The limits of an island: fewer, cleaner vehicles

Όριο στα εισερχόμενα οχήματα, διόδια για μη μόνιμους κατοίκους, απαγόρευση μη ηλεκτρικών οχημάτων, ανάπτυξη της δημόσιας συγκοινωνίας και προστατευμένα δρομολόγια για ποδηλάτες, στη γραμμή της θέσης της FoPA «Τα όρια ενός νησιού».

A cap on vehicles entering the island, a toll for non-residents, a ban on non-electric vehicles, developed public transport and protected cycle routes, in line with FoPA's position paper "The Limits of an Island".

ΕπόμενοNextΠροτάσεις για στάθμευση που δεν καταλαμβάνει οικοδομήσιμο χώρο: σε επεξεργασίαParking proposals that spare buildable land: in preparation
06 · ΝερόWater Θέση ΚΛΕΑΚΛΕΑ position

Πισίνες: επιστροφή στη νομιμότητα

Pools: back to legality

Αδειοδότηση υπεύθυνων και μετρημένων πισινών, ενιαίο πρόστιμο για τις παράνομες, και έλεγχος της κατανάλωσης νερού τους, αντί για κρυφή άντληση από γεωτρήσεις που εξαντλεί τους υδροφορείς.

Authorise responsible, measured pools, apply a one-off penalty to the unlawful ones, and control their water consumption, instead of secret borehole pumping that exhausts the aquifers.

07 · Ακτές & νερόCoast & water Θέση ΚΛΕΑΚΛΕΑ position

Άλμη στον Κόλπο και εξοικονόμηση νερού

Brine in the Bay, and saving water

Αναθεωρημένη απόρριψη της άλμης από την αφαλάτωση· ολοκληρωμένη στρατηγική εξοικονόμησης με συλλογή και οικιακή επαναχρησιμοποίηση γκρίζων και καφέ υδάτων· κίνητρα μέσω της τιμολόγησης της ΔΕΥΑΠ.

A revised discharge of desalination brine; a comprehensive water conservation strategy with harvesting and domestic reuse of grey and brown water; incentives through DEYAP tariffs.

Έχετε μια ιδέα, ή ειδική γνώση (νομική, τεχνική, περιβαλλοντική, χρηματοοικονομική) που μπορεί να βελτιώσει μια πρόταση; Οι προτάσεις μας αναθεωρούνται δημόσια, με ημερομηνία.

Have an idea, or expertise (legal, technical, environmental, financial) that could improve a proposal? Our proposals are revised publicly, with dates.

ΣυμμετοχήGet involved
ΖητήματαIssues

Τι παρακολουθούμε τώρα

What we're following now

Δέκα ανοιχτοί φάκελοι, σε διαφορετικά στάδια εξέλιξης.

Ten open dossiers, at different stages of progress.

ΑεροδρόμιοAirport

Επέκταση Αεροδρομίου Πάρου

Paros Airport Extension

Αμφισβητούμε την αδειοδότηση της επέκτασης λόγω της εγκυρότητας της διαδικασίας ανάθεσης, της γειτνίασης του αεροδρομίου με περιοχή Natura 2000, ελλείψεων στην ακουστική μελέτη, και πραγματικού κορεσμού του ορίου εκπομπών θορύβου κατά την Οδηγία 2002/49/ΕΚ για τον Περιβαλλοντικό Θόρυβο (Lden 55 dB / Lnight 50 dB). Διαδραματίσαμε καθοριστικό ρόλο στην ακύρωση της προβλεπόμενης ενωσιακής χρηματοδότησης — καθώς η επέκταση δεν ήταν επιλέξιμη γι' αυτήν, η οποία φαίνεται να είχε κινητοποιηθεί ευκαιριακά, ενδεχομένως με δόλο.

We're challenging the extension's permitting over the validity of its award process, the airport's proximity to a Natura 2000 area, defects in the acoustic study, and actual saturation of the noise emission threshold set by the EU Environmental Noise Directive (2002/49/EC — Lden 55 dB / Lnight 50 dB). We were instrumental in getting the envisaged EU funding annulled — the airport extension being ineligible for that funding, which appears to have been opportunistically, potentially fraudulently, mobilized.

Αγία ΕιρήνηAgia Irini

Παράνομη δόμηση & ανοχή Πολεοδομίας

Unlawful construction & Poleodomia complacency

Στα Φραγκιδένια, Αγία Ειρήνη, στηρίζουμε τους γείτονες που αντιτίθενται στην ανέγερση 3 βιλών βάσει άδειας που θεωρούμε προϊόν παραπλανητικής διαδικασίας, με ανοχή της Πολεοδομίας σε απαγορευμένες πισίνες και κατοικήσιμα υπόγεια σε μη οικοδομήσιμη αγροτική γη. Τους βοηθάμε σε αίτημα προς τον Συνήγορο του Πολίτη για έλεγχο διοικητικής δυσλειτουργίας, και προετοιμάζουμε περαιτέρω ενέργειες κατά της SLAPP αγωγής και άλλων παρατυπιών στο έργο αυτό.

At Fraghidenia, Agia Irini, we support the neighbours opposing the development of 3 villas on the basis of what we consider a tricked permit procedure, complacently tolerated by Poleodomia, authorizing forbidden pools and livable basements on non-constructable agricultural land. We're helping them with a request to the Greek Ombudsman to investigate administrative malfunctioning, and preparing further actions against the SLAPP lawsuit and other wrongdoings in this project.

ΝερόWater

Το ζήτημα των πισινών

The pools debate

Παρά την απαγόρευση από το 2012, έχουν κατασκευαστεί πάνω από 1.400 πισίνες, συχνά με (άλλη μία) ανοχή της Πολεοδομίας υπό τον χαρακτηρισμό «υδάτινα στοιχεία». Ζητάμε αποκατάσταση της νομιμότητας: αδειοδότηση υπεύθυνων και μετρημένων πισινών, ενιαίο πρόστιμο για τις παράνομες, και έλεγχο της κατανάλωσης νερού τους — αντί να τις αναγκάζουμε σε κρυφή άντληση από γεωτρήσεις που εξαντλεί τους υδροφορείς.

Although forbidden since 2012, 1,400+ pools have been built, often with (yet another) Poleodomia complacency, classified as "water features." We advocate restoring a lawful situation: authorizing responsible and measured pools, penalizing the unlawful ones with a one-shot penalty, and calling for control of their water consumption — instead of forcing them into secretly drilled, pumped water that exhausts the aquifers.

ΑκτέςCoastline

Αφαλάτωση & υφαλμύρωση του Κόλπου

Desalination & salinisation of the Bay

Οι διευρυμένες μονάδες αφαλάτωσης στον Κόλπο της Πάρου, με κοντινή απόρριψη άλμης, απειλούν να υφαλμυρίσουν τον (πολύ ήρεμο) κόλπο και τις (δημοφιλείς) ακτές του, καταστρέφοντας κάθε μορφή θαλάσσιας ζωής γύρω τους. Προτείνουμε αναθεωρημένη διαχείριση της απόρριψης άλμης, και, στην πλευρά της κατανάλωσης, μια ολοκληρωμένη στρατηγική εξοικονόμησης νερού, με συλλογή και οικιακή επαναχρησιμοποίηση γκρίζων και καφέ υδάτων, και κίνητρα μέσω τιμολόγησης της ΔΕΥΑΠ.

Expanded desalination operations in Paros Bay, with nearby brine discharge, risk salinising the (very still) Bay and its (popular) shores, destroying all marine life around. We advocate a revised brine discharge, and, on the consumer side, a comprehensive water conservation strategy, including harvesting and domestic reuse of grey and brown water, and incentivizing DEYAP tariffs.

ΔόμησηConstruction

Υπερδόμηση, γενικά

Overconstruction, in general

Πέρα από μεμονωμένες υποθέσεις, παρακολουθούμε τη συνολική τάση οικοδομικής πυκνότητας που ξεπερνά την αντοχή του νησιού. Στηρίζουμε δράσεις που στοχεύουν στη διακοπή της δόμησης, ώστε να διαφυλαχθεί η ψυχή του νησιού. Καταγράφουμε παράνομες ενέργειες και συμβάλλουμε σε νομικές προσφυγές κατά όσων παρανομούν.

Beyond individual cases, we track the island-wide trend of building density outpacing what Paros can sustain. We support actions that aim at stopping construction, in order to preserve the island's soul. We track illegitimate actions and contribute to legal recourse against wrongdoers.

ΚυκλοφορίαMobility

Κορεσμός οχημάτων

Vehicle saturation

Υιοθετούμε πλήρως τη θέση της FoPA «Τα όρια ενός νησιού» για την αύξηση των οχημάτων στην Πάρο. Προτείνουμε συγκεκριμένα: όριο στα εισερχόμενα οχήματα, διόδια για μη μόνιμους κατοίκους, απαγόρευση μη ηλεκτρικών οχημάτων, ανάπτυξη δημόσιας συγκοινωνίας, και προστατευμένα δρομολόγια για ποδηλάτες. Πιστεύουμε ότι οι χώροι στάθμευσης δεν πρέπει να καταλαμβάνουν οικοδομήσιμο χώρο ούτε να καταστρέφουν την τοπική αισθητική — δουλεύουμε πάνω σε σχετικές προτάσεις.

We fully subscribe to FoPA's position paper, "The Limits of an Island," on rising vehicle numbers on Paros and the pressure on roads and landscape. Specifically on transport, we advocate a limit on cars admitted onto the island, a toll for non-resident car users, a ban on anything but electric vehicles, development of public transportation, and the creation of protected soft-mobility (cyclist) itineraries. We believe parking should not take up buildable space or ruin local charm — we're working on proposals on the matter.

Natura 2000Natura 2000

Luura Cliff Hotel — καμία αξιολόγηση κινδύνου

Luura Cliff Hotel — no risk evaluation

Το νέο ξενοδοχείο Luura Cliff (πρώην Archipelagos), όμορο σε περιοχή Natura 2000, φαίνεται να μην έχει υποβληθεί σε ενημερωμένη περιβαλλοντική αξιολόγηση κινδύνου, παρά τη γειτνίαση με τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας «Νησίδες Πάρου και Νότια Αντίπαρος και Θαλάσσια Περιοχή» (GR4220025) — περιοχή αναπαραγωγής πουλιών προστατευόμενη βάσει της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ για τα Άγρια Πτηνά, η οποία επιβάλλει δέουσα εκτίμηση επιπτώσεων για κάθε έργο που ενδέχεται να την επηρεάσει. Ενημερώσαμε σχετικά την Πολεοδομία και αναμένουμε τις ενέργειές της. Προς το παρόν δεν φαίνεται να εξετάζει καμία δράση.

The new Luura Cliff Hotel (formerly Archipelagos), adjacent to a Natura 2000 area, appears not to have undergone an updated environmental risk evaluation despite the vicinity of the "Islets of Paros and Southern Antiparos and Marine Area" Special Protection Area (GR4220025) — a bird-breeding Natura 2000 zone protected under the EU Birds Directive (2009/147/EC), which requires an appropriate assessment for any project likely to affect it. We have made Poleodomia aware of this, and await their action. At this stage, they do not appear to be considering anything to be done.

ΑπόβληταWaste

Διαχείριση αποβλήτων

Waste management

Μας συγκλόνισε η πυρκαγιά που κατέστρεψε το 10% του νησιού, η προέλευσή της, και η δικαιολογία του Δημάρχου ότι δεν φέρει ευθύνη. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι όταν ανεχόμαστε μια τόσο ολοκληρωτική αποτυχία. Όμως το να διαμαρτύρεσαι είναι ένα πράγμα, το να δρας είναι άλλο. Έχουμε λύσεις και προτάσεις. Ζητάμε το άμεσο κλείσιμο μιας επικίνδυνης χωματερής και τη βραχυπρόθεσμη αναβάθμιση της διαχείρισης αποβλήτων του νησιού από την προϊστορία σε πραγματικό, σύγχρονο πρότυπο.

We were shocked by the recent fire destroying 10% of the island, its origin, and the Mayor's excuse that he was not responsible. We are all responsible in tolerating this total failure. But complaining is one thing, doing is another. We have solutions and proposals. We're calling for the immediate closure of a dangerous landfill, and the short-term upgrade of the island's waste management from prehistory to an actual, modern standard.

Δες το πλήρες ιστορικό →See the full record →
ΑκτέςCoastline

Κολυμπήθρες — ανταλλαγή: προστασία της ακτής, στέγη για τους εργαζόμενους

Kolymbithres — a swap: the coast protected, homes for workers

Το διάταγμα για το ΕΠΣ Κολυμπηθρών δημοσιεύθηκε στις 12.10.2026 (ΦΕΚ Δ΄ 859). Η ΚΛΕΑ συνεχίζει τη νομική πίεση και προτείνει ανταλλαγή: η γη στο Πάρκο Πάρου, και ≈280 κατοικίες για εργαζόμενους σε δημοτικά πάρκινγκ της Παροικιάς, χωρίς ευρώ από τον δημοτικό προϋπολογισμό.

The decree approving the Kolymbithres Special Urban Plan was published on 12 Oct 2026 (ΦΕΚ Δ' 859). ΚΛΕΑ keeps up the legal pressure and proposes a swap: the land into Paros Park, and ≈280 homes for workers on municipal car parks in Parikia, without a euro from the municipal budget.

Διάβασε περισσότερα →Read more → Υπογράψτε την αναφορά →Sign the petition →
ΚληρονομιάHeritage

Ευρωπαϊκή υποψηφιότητα: το πολιτιστικό τοπίο της Πάρου και της Αντιπάρου σε κίνδυνο

A European nomination: the cultural landscape of Paros and Antiparos at risk

Με πρωτοβουλία της ΚΛΕΑ, μαζί με τους Φίλους της Πάρου και της Αντιπάρου και την Κίνηση Πολιτών Πάρου, υποβάλαμε στις 23.10.2026 την υποψηφιότητα του πολιτιστικού τοπίου των δύο νησιών στο πρόγραμμα «7 Most Endangered 2027» της Europa Nostra. Ζητούμε ευρωπαϊκή αναγνώριση της απειλής που συνιστούν η ανεξέλεγκτη δόμηση και η υπερβολική πίεση στο τοπίο, καθώς και στήριξη από φορείς και πολίτες.

At KLEA's initiative, together with the Friends of Paros & Antiparos and the Citizens' Movement of Paros, we nominated the islands' cultural landscape for Europa Nostra's "7 Most Endangered 2027" on 23 Oct 2026. We are seeking European recognition of the threat posed by uncontrolled construction and excessive pressure on the landscape, and the support of local organisations and citizens.

Διάβασε περισσότερα →Read more →
Waste Management, Landfill & Fire Damage — KLEA Actions

Closing the landfill, modernising waste management, and restoring what the fire destroyed

Our first reaction to the fire: sign the memo — close the landfill

Shocked by the fire, on 7 August 2026 KLEA published a legally grounded memo setting out how the Mayor can close the Kampi landfill and introduce strict source-sorting within six months. We call on every resident, owner and organisation to add their signature in support of it.

Sign the memo Read the memo

The Kampi landfill fire made one thing plain: Paros's improvised waste management has to end, and the damage it has already caused has to be repaired. KLEA is pressing both fronts at once. On 29 August 2026, on facilitation by Friends of Paros, we met with the Mayor of Paros and formally handed over our recommendations for a six-month remedial programme — a modern waste management system and the closure of the landfill — and we are now awaiting action from the Municipality. On 18 September 2026, following the fire-affected residents' urgent protest memorandum, we wrote formally to FODSA South Aegean and the Municipality calling for immediate site inspection, urgent restoration works, and compensation for those affected, in support of the population's requests. We hold FODSA legally responsible for the fire, and the Municipality constitutionally responsible for a safe and healthy environment — both for preventing the next one and for repairing this one.

We stand fully with the residents and the population

We support without reservation the residents' calls for immediate inspection, urgent protective works, and restoration — and the population's broader demand for a waste system that doesn't put Paros at risk again.

FODSA is legally responsible for the fire

As operator of the facility where the fire originated, FODSA bears primary legal responsibility for it and must compensate those affected and fund the restoration works, regardless of how it later settles matters with its contractor, WATT.

The Municipality owes a safe, healthy environment

Under Articles 24§1 and 102§1 of the Greek Constitution and Article 75 of Law 3463/2006, the Municipality of Paros is responsible for closing the landfill, modernising waste management, and coordinating the environmental restoration the fire made necessary.

Read the full record — what we've done and what we're calling for

1. A six-month remedial programme, handed to the Mayor (29 August 2026)

On facilitation by Friends of Paros, KLEA met with the Mayor of Paros and presented practical measures to prevent a repeat of the practices and omissions behind the landfill fire: prevention of waste generation, source separation, recycling, recovery of useful materials, separate collection and treatment of organic waste, and a phased end to dependence on landfilling — packaged as a concrete six-month remedial programme covering the closure of the landfill and the roll-out of a modern waste management system. This was not a list of complaints: it was a proposal with a timeframe. It cannot simply be received and left without follow-up. We are awaiting formal action from the Municipality — a decision, a budget, and a timeline.

2. Our Opinion Statement on the Tilos waste model (7 September 2026)

At the request of the Citizens' Movement of Paros, KLEA set out its formal assessment of the Tilos zero-waste model. Our conclusion: the principles are exactly right for Paros, but the system must be redesigned at a different scale. Tilos's intensive door-to-door model fits a small island community; Paros, with its much larger population, seasonal tourism surge, hotels and construction activity, needs an industrial-scale, professionally run equivalent. We set out what that means in practice: organics kept out of residual waste wherever possible (home composting, dedicated collection in denser villages); garden waste shredded locally through a mobile service rather than trucked away; roadside bins replaced by controlled bring points; separate circuits for packaging, paper, hazardous waste, e-waste, bulky items, wood, agricultural plastics and construction debris; a proper, publicly visible Materials Recovery Facility as the system's backbone; a network of KYKLA reuse shops; a dedicated professional operating body; and financing drawn from producer-responsibility schemes, EU circular-economy funds and the island's own tourism-linked environmental revenue. Tilos's clearest lesson, in our view, is institutional rather than technical: a municipality does not have to wait for FODSA to act — local initiative is possible, and Paros has been missing it.

3. FODSA is the legally responsible party for the fire and must compensate those affected

As the regional solid-waste management body and legal operator of the site where the fire started, FODSA bears legal and operational responsibility for it — whatever the immediate technical cause turns out to be. FODSA cannot be treated as just another authority to be informed; it is the party primarily liable, and it must not leave residents to work out for themselves how responsibility is divided between FODSA and its contractor, WATT, or be passed between the two. Any recourse FODSA has against WATT is an internal, contractual matter that must not delay or limit compensation to residents.

4. FODSA must set up a public compensation procedure

FODSA has not publicly announced any contact point or procedure for residents to register damage and submit compensation claims. The damages are real and measurable — destroyed beehives, olive trees, crops and other productive vegetation, damage to agricultural land and soil fertility, destroyed gardens and plantings, full or partial destruction of homes and outbuildings, damage to equipment, vehicles and fencing, evacuation costs, loss of use and enjoyment of homes and land, smoke and ash pollution, and impacts on health, living conditions and psychological wellbeing — and can support claims for both material damage and legally compensable moral harm. We called on FODSA to set up, without delay, a publicly announced and easily accessible contact point with clear instructions, and to provide written acknowledgment and a reasoned reply within a set deadline.

5. A practical environmental restoration programme must begin now

The environmental consequences can still be meaningfully addressed if action starts immediately, prioritising the burned slopes of Anerantzia, the streambeds and natural drainage routes below them, and the catchments that feed into homes, roads and other vulnerable infrastructure: immediate mapping and inspection of unstable slopes, drainage routes, threatened buildings, roads and culverts; urgent anti-erosion measures; clearing and protection of drainage channels; protection of natural regeneration; selective replanting where needed; and monitoring for at least three years, designed and overseen by qualified foresters, hydrologists and geotechnical engineers. FODSA must fund, carry out or bear the cost of these measures, while the Municipality, the Region and other competent services must ensure they are coordinated and implemented without delay.

6. Continued inaction may give rise to legal liability

FODSA and the competent public authorities have now received explicit, documented warning of the risks. Continued failure to inspect the site, assess the risks, implement the necessary protective measures, set up an accessible compensation procedure, and act on the waste-management and restoration proposals already submitted to them may give rise to civil, administrative or other liability — potentially including the personal liability of elected officials or staff whose acts or omissions contributed to the failure to meet a specific legal obligation.

7. The Municipality's constitutional and legal obligations — on both fronts

Article 24§1 of the Constitution establishes protection of the natural environment as a duty of the State and a right of every person; Article 102§1 assigns the administration of local affairs to local authorities. For municipalities, Article 75 of Law 3463/2006 gives these duties concrete form: Article 75(I)(b) assigns responsibility for the protection, upgrading and restoration of the natural environment, and Article 75(I)(g) assigns civil-protection responsibilities, including prevention, preparedness, response and recovery from disasters. On this basis, the Municipality of Paros must both act on the six-month waste management and landfill-closure programme we handed over on 29 August, and take and coordinate the measures needed to protect the population, restore the fire-affected area, and ensure a safe and healthy living environment going forward. Continued inaction after formal notice of a specific, foreseeable risk may give rise to the Municipality's own legal liability and, where the legal conditions are met, the personal liability of the responsible elected officials or staff.

We have asked FODSA and the Municipality to confirm receipt of our communications, provide protocol numbers, and give a positive, specific and reasoned reply with a clear timetable of action. KLEA is following both matters and will publish updates here as the authorities respond and as measures are implemented on the ground.

Based on: KLEA's proposals handed to the Mayor of Paros on 29 August 2026 for a six-month remedial programme (modern waste management and landfill closure); KLEA's Opinion Statement of 7 September 2026 on the Tilos waste model, prepared at the request of the Citizens' Movement of Paros; and KLEA's letter of 18 September 2026 (in reply to Municipality of Paros protocol no. 18762/18.09.2026), sent to FODSA South Aegean, the Municipality of Paros, the Region of the South Aegean, forestry and civil-protection authorities, and copied to residents' representatives and other addressees.

Διαχείριση Αποβλήτων, Χωματερή & Ζημιές από την Πυρκαγιά — Δράσεις ΚΛΕΑ

Κλείσιμο της χωματερής, εκσυγχρονισμός της διαχείρισης αποβλήτων και αποκατάσταση των ζημιών της πυρκαγιάς

Η πρώτη μας αντίδραση στην πυρκαγιά: υπογράψτε το μνημόνιο — κλείστε τη χωματερή

Συγκλονισμένη από την πυρκαγιά, η ΚΛΕΑ δημοσίευσε στις 7 Αυγούστου 2026 νομικά τεκμηριωμένο μνημόνιο, που δείχνει πώς ο Δήμαρχος μπορεί να κλείσει τη χωματερή του Καμπιού και να εφαρμόσει αυστηρή διαλογή στην πηγή εντός έξι μηνών. Καλούμε κάθε κάτοικο, ιδιοκτήτη και φορέα να προσθέσει την υπογραφή του.

Υπογράψτε το μνημόνιο Διαβάστε το μνημόνιο

Η πυρκαγιά στη χωματερή του Καμπίου κατέδειξε με τον πλέον σαφή τρόπο ότι η αυτοσχέδια διαχείριση αποβλήτων στην Πάρο πρέπει να τερματιστεί, και ότι οι ζημιές που έχει ήδη προκαλέσει πρέπει να αποκατασταθούν. Η ΚΛΕΑ πιέζει και στα δύο μέτωπα ταυτόχρονα. Στις 29 Αυγούστου 2026, με τη διευκόλυνση των Φίλων της Πάρου και της Αντιπάρου, συναντηθήκαμε με τον Δήμαρχο Πάρου και παραδώσαμε επισήμως τις προτάσεις μας για ένα εξάμηνο πρόγραμμα άμεσης αποκατάστασης — σύγχρονο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων και κλείσιμο της χωματερής — και αναμένουμε πλέον ενέργειες εκ μέρους του Δήμου. Στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, μετά το κατεπείγον υπόμνημα διαμαρτυρίας των πυρόπληκτων κατοίκων, απευθύναμε επίσημη επιστολή προς τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και τον Δήμο, ζητώντας άμεση αυτοψία, επείγοντα έργα αποκατάστασης και αποζημίωση των πληγέντων, σε στήριξη των αιτημάτων του πληθυσμού. Θεωρούμε τον ΦΟΔΣΑ νομικά υπεύθυνο για την πυρκαγιά και τον Δήμο συνταγματικά υπεύθυνο για ένα ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον — τόσο για την πρόληψη της επόμενης όσο και για την αποκατάσταση της παρούσας.

Στηρίζουμε πλήρως τους κατοίκους και τον πληθυσμό

Στηρίζουμε ανεπιφύλακτα τα αιτήματα των κατοίκων για άμεση αυτοψία, επείγοντα προστατευτικά έργα και αποκατάσταση — καθώς και το ευρύτερο αίτημα του πληθυσμού για ένα σύστημα διαχείρισης αποβλήτων που δεν θα θέτει ξανά την Πάρο σε κίνδυνο.

Ο ΦΟΔΣΑ είναι νομικά υπεύθυνος για την πυρκαγιά

Ως διαχειριστής της εγκατάστασης απ' όπου ξεκίνησε η πυρκαγιά, ο ΦΟΔΣΑ φέρει την πρωταρχική νομική ευθύνη γι' αυτήν και οφείλει να αποζημιώσει τους πληγέντες και να χρηματοδοτήσει την αποκατάσταση, ανεξαρτήτως του πώς θα διευθετήσει στη συνέχεια τη σχέση του με τον εργολάβο του, την WATT.

Ο Δήμος οφείλει ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον

Βάσει των άρθρων 24§1 και 102§1 του Συντάγματος και του άρθρου 75 του Ν. 3463/2006, ο Δήμος Πάρου οφείλει να κλείσει τη χωματερή, να εκσυγχρονίσει τη διαχείριση αποβλήτων και να συντονίσει την περιβαλλοντική αποκατάσταση που κατέστησε αναγκαία η πυρκαγιά.

Διαβάστε το πλήρες αρχείο — τι έχουμε κάνει και τι ζητάμε

1. Ένα εξάμηνο πρόγραμμα αποκατάστασης, παραδομένο στον Δήμαρχο (29 Αυγούστου 2026)

Με τη διευκόλυνση των Φίλων της Πάρου και της Αντιπάρου, η ΚΛΕΑ συναντήθηκε με τον Δήμαρχο Πάρου και παρουσίασε πρακτικά μέτρα για την αποτροπή επανάληψης των πρακτικών και παραλείψεων που οδήγησαν στην πυρκαγιά της χωματερής: πρόληψη παραγωγής αποβλήτων, διαλογή στην πηγή, ανακύκλωση, ανάκτηση υλικών, χωριστή συλλογή και επεξεργασία οργανικών αποβλήτων και σταδιακή εξάλειψη της εξάρτησης από την ταφή — συγκεντρωμένα σε ένα συγκεκριμένο εξάμηνο πρόγραμμα που καλύπτει το κλείσιμο της χωματερής και την εφαρμογή ενός σύγχρονου συστήματος διαχείρισης αποβλήτων. Δεν επρόκειτο για έναν κατάλογο παραπόνων, αλλά για μια πρόταση με χρονοδιάγραμμα. Δεν μπορεί απλώς να παραληφθεί χωρίς συνέχεια. Αναμένουμε επίσημη ενέργεια εκ μέρους του Δήμου — απόφαση, προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα.

2. Η Γνωμοδότησή μας για το μοντέλο αποβλήτων της Τήλου (7 Σεπτεμβρίου 2026)

Κατόπιν αιτήματος του Κινήματος Πολιτών Πάρου, η ΚΛΕΑ διατύπωσε την επίσημη αξιολόγησή της για το μοντέλο μηδενικών αποβλήτων της Τήλου. Το συμπέρασμά μας: οι αρχές είναι ακριβώς οι σωστές για την Πάρο, αλλά το σύστημα πρέπει να επανασχεδιαστεί σε διαφορετική κλίμακα. Το εντατικό μοντέλο "από πόρτα σε πόρτα" της Τήλου ταιριάζει σε μια μικρή νησιωτική κοινότητα· η Πάρος, με τον πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό της, την εποχική έξαρση του τουρισμού, τα ξενοδοχεία και την οικοδομική δραστηριότητα, χρειάζεται ένα αντίστοιχο σύστημα βιομηχανικής κλίμακας, επαγγελματικά οργανωμένο. Αναπτύξαμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη: οργανικά εκτός συμμείκτων όπου είναι δυνατόν (οικιακή κομποστοποίηση, χωριστή συλλογή στα πυκνότερα χωριά)· πράσινα απόβλητα τεμαχισμένα επιτόπου μέσω κινητής υπηρεσίας αντί μεταφοράς· αντικατάσταση των κάδων πεζοδρομίου με ελεγχόμενα σημεία απόθεσης· χωριστά κυκλώματα για συσκευασίες, χαρτί, επικίνδυνα απόβλητα, ΑΗΗΕ, ογκώδη αντικείμενα, ξύλο, γεωργικά πλαστικά και μπάζα· ένα πραγματικό, δημόσια ορατό Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών ως ραχοκοκαλιά του συστήματος· ένα δίκτυο καταστημάτων επαναχρησιμοποίησης KYKLA· έναν αφοσιωμένο επαγγελματικό φορέα λειτουργίας· και χρηματοδότηση από συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού, ευρωπαϊκά κονδύλια κυκλικής οικονομίας και τα δικά του, συνδεδεμένα με τον τουρισμό, περιβαλλοντικά έσοδα του νησιού. Το σαφέστερο δίδαγμα της Τήλου, κατά την άποψή μας, είναι θεσμικό και όχι τεχνικό: ένας δήμος δεν χρειάζεται να περιμένει τον ΦΟΔΣΑ για να ενεργήσει — η τοπική πρωτοβουλία είναι εφικτή, και αυτή ακριβώς έλειπε από την Πάρο.

3. Ο ΦΟΔΣΑ είναι ο νομικά υπεύθυνος φορέας για την πυρκαγιά και οφείλει να αποζημιώσει τους πληγέντες

Ως περιφερειακός φορέας διαχείρισης στερεών αποβλήτων και νομικά υπεύθυνος για την εγκατάσταση απ' όπου ξεκίνησε η πυρκαγιά, ο ΦΟΔΣΑ φέρει τη νομική και λειτουργική ευθύνη — όποια κι αν αποδειχθεί τελικά η άμεση τεχνική αιτία. Δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλώς μία ακόμη αρχή προς ενημέρωση· είναι ο κατ' αρχήν υπόχρεος φορέας, και δεν πρέπει να αφήνει τους πληγέντες να εξακριβώσουν μόνοι τους πώς κατανέμεται η ευθύνη μεταξύ ΦΟΔΣΑ και της εργολήπτριας WATT. Τυχόν αναγωγικές αξιώσεις του ΦΟΔΣΑ κατά της WATT είναι εσωτερικό, συμβατικό ζήτημα που δεν πρέπει να καθυστερεί την αποζημίωση των πληγέντων.

4. Ο ΦΟΔΣΑ οφείλει να θεσπίσει δημόσια διαδικασία αποζημίωσης

Ο ΦΟΔΣΑ δεν έχει ανακοινώσει δημοσίως κανένα σημείο επικοινωνίας ή διαδικασία για τη δήλωση ζημιών. Οι ζημίες είναι πραγματικές και μετρήσιμες — καταστροφή μελισσοσμηνών, ελαιοδέντρων, καλλιεργειών, ζημίες σε γεωργικές εκτάσεις, κατοικίες, εξοπλισμό και οχήματα, δαπάνες εκκένωσης, απώλεια χρήσης κατοικιών και γης, ζημίες από καπνό και τέφρα, και επιπτώσεις στην υγεία και την ψυχική ευεξία — και μπορούν να θεμελιώσουν αξιώσεις τόσο για υλική ζημία όσο και για ηθική βλάβη. Ζητήσαμε από τον ΦΟΔΣΑ να δημιουργήσει χωρίς καθυστέρηση δημοσίως ανακοινωμένο σημείο επικοινωνίας με σαφείς οδηγίες, και να παρέχει επιβεβαίωση παραλαβής και αιτιολογημένη απάντηση εντός προθεσμίας.

5. Πρέπει να ξεκινήσει τώρα πρακτικό πρόγραμμα περιβαλλοντικής αποκατάστασης

Οι περιβαλλοντικές συνέπειες μπορούν ακόμη να αντιμετωπιστούν ουσιαστικά αν οι ενέργειες αρχίσουν αμέσως, με προτεραιότητα στις καμένες πλαγιές της Ανερατζιάς και τις ρεματιές χαμηλότερα: άμεση χαρτογράφηση και αυτοψία, επείγοντα αντιδιαβρωτικά μέτρα, καθαρισμό και προστασία οδών απορροής, προστασία της φυσικής αναγέννησης, επιλεκτική αναδάσωση όπου χρειάζεται, και παρακολούθηση για τουλάχιστον τρία έτη, υπό την εποπτεία δασολόγων, υδρολόγων και γεωτεχνικών. Ο ΦΟΔΣΑ πρέπει να χρηματοδοτήσει, να εκτελέσει ή να αναλάβει το κόστος αυτών των μέτρων, ενώ ο Δήμος, η Περιφέρεια και οι λοιπές αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να διασφαλίσουν τον συντονισμό και την άμεση εφαρμογή τους.

6. Η συνεχιζόμενη αδράνεια ενδέχεται να θεμελιώσει νομικές ευθύνες

Ο ΦΟΔΣΑ και οι αρμόδιες αρχές έχουν λάβει ρητή, τεκμηριωμένη προειδοποίηση για τους κινδύνους. Η συνέχιση της αδράνειας ενδέχεται να θεμελιώσει αστική, διοικητική ή άλλη ευθύνη — ενδεχομένως και προσωπική ευθύνη αιρετών ή υπαλλήλων.

7. Οι συνταγματικές και νόμιμες υποχρεώσεις του Δήμου — και στα δύο μέτωπα

Το άρθρο 24§1 του Συντάγματος κατοχυρώνει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος ως υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα κάθε προσώπου· το άρθρο 102§1 αναθέτει τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων στην τοπική αυτοδιοίκηση. Για τους δήμους, το άρθρο 75 του Ν. 3463/2006 εξειδικεύει αυτές τις υποχρεώσεις: η παρ. Ι στοιχ. β' αναθέτει αρμοδιότητες προστασίας και αποκατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος, και η παρ. Ι στοιχ. ζ' αρμοδιότητες πολιτικής προστασίας. Βάσει αυτών, ο Δήμος Πάρου οφείλει τόσο να ενεργήσει επί του εξάμηνου προγράμματος διαχείρισης αποβλήτων και κλεισίματος της χωματερής που παραδώσαμε στις 29 Αυγούστου, όσο και να λάβει και να συντονίσει τα μέτρα για την προστασία του πληθυσμού και την αποκατάσταση της πληγείσας περιοχής. Η συνέχιση της αδράνειας μετά την επίσημη γνωστοποίηση συγκεκριμένου κινδύνου ενδέχεται να θεμελιώσει τη νομική ευθύνη του Δήμου και, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, την προσωπική ευθύνη των αρμόδιων αιρετών ή υπαλλήλων.

Ζητήσαμε από τον ΦΟΔΣΑ και τον Δήμο επιβεβαίωση παραλαβής, αριθμούς πρωτοκόλλου, και θετική, συγκεκριμένη και αιτιολογημένη απάντηση με σαφές χρονοδιάγραμμα. Η ΚΛΕΑ παρακολουθεί και τα δύο ζητήματα και θα δημοσιεύει εδώ ενημερώσεις καθώς οι αρχές απαντούν και τα μέτρα υλοποιούνται στο πεδίο.

Βάσει: των προτάσεων της ΚΛΕΑ προς τον Δήμαρχο Πάρου στις 29 Αυγούστου 2026 για ένα εξάμηνο πρόγραμμα αποκατάστασης (σύγχρονη διαχείριση αποβλήτων και κλείσιμο της χωματερής)· της Γνωμοδότησης της ΚΛΕΑ της 7ης Σεπτεμβρίου 2026 για το μοντέλο αποβλήτων της Τήλου, κατόπιν αιτήματος του Κινήματος Πολιτών Πάρου· και της επιστολής της ΚΛΕΑ της 18ης Σεπτεμβρίου 2026 (σε απάντηση προς Αρ. Πρωτ. Δήμου Πάρου 18762/18.09.2026), προς τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, τον Δήμο Πάρου, την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, δασικές αρχές και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας, με κοινοποίηση στους εκπροσώπους των κατοίκων και λοιπούς αποδέκτες.

ΧωματερήLandfill

Κλείστε τη χωματερή. Διαχειριστείτε τα απόβλητα σωστά.

Close the landfill. Manage waste as it should be.

Μας συγκλόνισε η πυρκαγιά που κατέστρεψε το 10% του νησιού — και η προέλευσή της. Μας σόκαρε ακόμη περισσότερο η δικαιολογία του Δημάρχου ότι δεν φέρει ευθύνη. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι όταν ανεχόμαστε μια τόσο ολοκληρωτική αποτυχία. Όμως το να διαμαρτύρεσαι είναι ένα πράγμα, το να δρας είναι άλλο. Έχουμε λύσεις και συγκεκριμένες προτάσεις.

We were shocked by the fire that destroyed 10% of the island — and by its origin. We were shocked further still by the Mayor's excuse that he bears no responsibility. We are all responsible when we tolerate a failure this total. But complaining is one thing, doing is another. We have solutions and concrete proposals.

Η χωματερή του Καμπιού λειτουργεί εκτός κανόνων ασφαλείας και περιβαλλοντικής συμμόρφωσης — όπως έδειξαν και οι πρόσφατες πυρκαγιές. Το μνημόνιό μας θέτει ένα νομικά τεκμηριωμένο σενάριο για το κλείσιμό της από τον Δήμαρχο σε συνδυασμό με ένα αυστηρό σύστημα διαλογής στην πηγή, εντός λιγότερο από έξι μηνών — χωρίς να περιμένουμε μια απούσα περιφερειακή αρχή.

The Kampi landfill operates outside safety and environmental compliance rules — as the recent fires made clear. Our memo sets out a legally grounded scenario for the Mayor to close it, paired with a strict source-sorting system, within under six months — without waiting for an absent regional authority.

«Το να πετάς απόβλητα είναι έγκλημα.» Ζητάμε το κλείσιμο της χωματερής, τη λογοδοσία των υπευθύνων, και ένα σύγχρονο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων για την Πάρο.

"Throwing away waste is a crime." We are calling for the landfill's closure, accountability from those responsible, and a modern waste management system for Paros.

Στήριξε το μνημόνιο

Support the memo

Πρόσθεσε την υπογραφή σου. Θα προσθέσουμε το όνομά σου στη λίστα στηρικτών του μνημονίου.

Add your signature. We'll add your name to the memo's list of supporters.

Πατώντας «Υπογράφω» θα ανοίξει το email σου προς info@klea-paros.org — επιβεβαίωσε και στείλε.

Clicking "Sign" opens your email to info@klea-paros.org — confirm and send.

Coastline · Housing · Paros Park — KLEA Proposal

Kolymbithres: swap the resort for homes Paros needs

The decree approving a 240-bed resort at Kolymbithres has been published. KLEA keeps up the legal pressure, but the courts alone will not settle the matter, and buying the land would put public money on the table. KLEA therefore proposes a swap: EKTER gives up the resort and the land joins Paros Park; in exchange, EKTER builds and runs about 280 affordable homes for island workers over underground car parks on three municipal car parks in Parikia. One move solves three problems — the contested resort, housing for workers, sustainable parking — without a euro from the municipal budget.

Full detail — all you need to know

KLEA's complete opinion statement: the legal objections, the figures, the swap, the financing, the sites and the sources (PDF, English).

Read the full memo (PDF) Sign the petition

The project

Kolymbithres, with its sculpted granite rocks and sheltered coves, is one of the best-known coastlines of Paros. EKTER S.A. owns about 328 stremmata (32.8 hectares) there and plans a large tourism development, partly financed by the EU Recovery and Resilience Facility and authorised through a Special Urban Plan (ΕΠΣ). The presidential decree approving the plan was published in the Government Gazette on 12 October 2026 (ΦΕΚ Δ' 859/12.10.2026).

What the Council of State decided

The Council of State reviewed the draft decree. After rejecting the original proposal in 2023, in July 2026 its plenary (Processing Record 68/2026) found the revised plan lawful, subject to a reduction of the scheme from 440 to 240 beds and from about 12,000 to about 8,000 m² of built area, with roughly 80% of the site left undeveloped. The decree followed and was published on 12 October 2026. What remains is the permitting process: building permits can now be sought.

A decree built to override

The presidential decree is not an ordinary planning act. Special Urban Plans of this kind are fast-track instruments conceived in the post-Covid period to attract large investments, and they can cut across the rest of the legislation and the conservation principles that would otherwise apply to a coastline like this one. Respected organisations, such as ELLET, have protested against this approach — without success so far.

The legal fight goes on

The Council of State reviews the legality of what the Government proposes; it does not decide whether a project is right for an island. It could only trim this one. Legal routes remain and KLEA keeps them open: an annulment application by about 11 December 2026, the error in the building coefficient, the Important Bird Area, and every future permit. Their outcome is uncertain and they take years, so they will not settle the matter alone — but they keep the project in doubt, and that is what gives a negotiated solution its weight.

The main objection: alternatives and need. EU law requires a developer to set out the reasonable alternatives it has studied, and, where a Natura 2000 site may be harmed, to show that none exists. An alternative does exist: Porto Paros, a 199-room hotel nearby, stands idle and needs refurbishment. And no study shows that Paros needs 240 more luxury beds. Land being buildable does not make a project necessary. The EU also aims at no net land take by 2050: sealing a coastal hillside now runs against that direction.

Why not simply buy the land?

EKTER's audited accounts value all its investment land at €7.48 million; Kolymbithres is only part of it, and EKTER does not say which part. Any price would be difficult to justify, and an expropriation would be slow and costly for the Municipality. It remains the fallback, not the plan.

Our proposal: a swap in construction

Legally, an expropriation paid in kind. The Greek Constitution (art. 17 §2) allows expropriation compensation to be paid in kind, with the owner's consent, as rights over another property — such as a land concession on the Parikia car parks. Framed this way, compensation is the market value of the land, lost profit is excluded by law, a court would cap the value if EKTER refused, and the compensation is tax-free (art. 17 §4). The building contract itself remains paid work, whose award is to be cleared by counsel.

What Paros gains

Who pays?

The project company raises the money, not the Municipality: grants for affordable housing and energy (about 60%), a long-term public loan repaid by the rents, and foundations. The Municipality puts in no cash and takes on no debt; it brings the use of its land and gives up the parking income during the concession — today these car parks are free and earn nothing. Law 5229/2025 ("social antiparochi") provides the contract form.

Petition — what we ask

With this petition we ask the Municipality, EKTER and the Government to choose a solution that protects Kolymbithres and houses the people of Paros. Add your signature below.

The Municipality

Before 31 December 2026, declare the public purpose of Kolymbithres and mandate the Mayor to negotiate the swap with EKTER; prepare acquisition only as a fallback; commit no water, wastewater or road capacity to the resort.

EKTER

Reconcile its €53.3 million budget and €42.64 million loan with the approved scheme; set out the alternatives studied; and consider the swap: the same work, its money back, and certainty.

The Government

Support the housing grants and long-term loan, and return the Climate Crisis Resilience Fee collected on Paros and Antiparos to protect the island's landscapes.

Full detail — all you need to know: read KLEA's complete memo (PDF, English) →

Based on: Council of State, Processing Record 68/2026 on the draft presidential decree approving the Kolymbithres Special Urban Plan, and the decree published as ΦΕΚ Δ' 859/12.10.2026, as reported in the press (Powergame, 23 July 2026; Bizness.gr, 15 October 2026). The legal assessment and the swap proposal are KLEA's own; figures are orders of magnitude, detailed in the memo.

Ακτογραμμή · Στέγαση · Πάρκο Πάρου — Πρόταση ΚΛΕΑ

Κολυμπήθρες: ανταλλαγή του θερέτρου με κατοικίες που χρειάζεται η Πάρος

Το διάταγμα για θέρετρο 240 κλινών στις Κολυμπήθρες δημοσιεύθηκε. Η ΚΛΕΑ συνεχίζει τη νομική πίεση, αλλά τα δικαστήρια μόνα τους δεν θα λύσουν το ζήτημα, και η αγορά της γης θα έβαζε δημόσιο χρήμα στο τραπέζι. Γι' αυτό η ΚΛΕΑ προτείνει μια ανταλλαγή: η ΕΚΤΕΡ εγκαταλείπει το θέρετρο και η γη εντάσσεται στο Πάρκο Πάρου· σε αντάλλαγμα, η ΕΚΤΕΡ κατασκευάζει και λειτουργεί περίπου 280 προσιτές κατοικίες για εργαζόμενους του νησιού, πάνω από υπόγειους χώρους στάθμευσης, σε τρία δημοτικά πάρκινγκ της Παροικιάς. Μία κίνηση λύνει τρία προβλήματα — το αμφισβητούμενο θέρετρο, τη στέγαση των εργαζομένων, τη βιώσιμη στάθμευση — χωρίς ούτε ένα ευρώ από τον δημοτικό προϋπολογισμό.

Όλες οι λεπτομέρειες — όσα χρειάζεται να ξέρετε

Η πλήρης γνωμοδότηση της ΚΛΕΑ: οι νομικές ενστάσεις, τα αριθμητικά στοιχεία, η ανταλλαγή, η χρηματοδότηση, οι χώροι και οι πηγές (PDF).

Διαβάστε το πλήρες υπόμνημα (PDF) Υπογράψτε την αναφορά

Το έργο

Οι Κολυμπήθρες, με τους σμιλεμένους γρανιτένιους βράχους και τους προφυλαγμένους όρμους τους, είναι μία από τις πιο γνωστές ακτές της Πάρου. Η ΕΚΤΕΡ Α.Ε. κατέχει εκεί περίπου 328 στρέμματα (32,8 εκτάρια) και σχεδιάζει μεγάλη τουριστική ανάπτυξη, εν μέρει χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ και εγκεκριμένη μέσω Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ). Το προεδρικό διάταγμα έγκρισης του σχεδίου δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 12 Οκτωβρίου 2026 (ΦΕΚ Δ' 859/12.10.2026).

Τι αποφάσισε το Συμβούλιο της Επικρατείας

Το ΣτΕ εξέτασε το σχέδιο διατάγματος. Αφού απέρριψε την αρχική πρόταση το 2023, τον Ιούλιο 2026 η Ολομέλειά του (Πρακτικό Επεξεργασίας 68/2026) έκρινε νόμιμο το αναθεωρημένο σχέδιο, με περιορισμό του έργου από 440 σε 240 κλίνες και από περίπου 12.000 σε περίπου 8.000 τ.μ. δομημένης επιφάνειας, με περίπου 80% του χώρου να μένει αδόμητο. Το διάταγμα ακολούθησε και δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2026. Απομένει η αδειοδοτική διαδικασία: μπορούν πλέον να ζητηθούν οικοδομικές άδειες.

Ένα διάταγμα φτιαγμένο για να υπερισχύει

Το προεδρικό διάταγμα δεν είναι συνήθης πολεοδομική πράξη. Τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια αυτού του είδους είναι εργαλεία ταχείας διαδικασίας, που σχεδιάστηκαν την περίοδο μετά την πανδημία για την προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων, και μπορούν να παρακάμπτουν την υπόλοιπη νομοθεσία και τις αρχές προστασίας που θα ίσχυαν διαφορετικά για μια ακτογραμμή σαν αυτή. Έγκυροι φορείς, όπως η ΕΛΛΕΤ, έχουν διαμαρτυρηθεί για αυτή την προσέγγιση — μέχρι στιγμής χωρίς αποτέλεσμα.

Ο νομικός αγώνας συνεχίζεται

Το ΣτΕ ελέγχει τη νομιμότητα όσων προτείνει η Κυβέρνηση· δεν κρίνει αν ένα έργο ταιριάζει σε ένα νησί. Μπόρεσε μόνο να περιορίσει αυτό το έργο. Νομικές οδοί παραμένουν και η ΚΛΕΑ τις κρατά ανοιχτές: αίτηση ακύρωσης έως περίπου τις 11 Δεκεμβρίου 2026, το σφάλμα στον συντελεστή δόμησης, η Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά και κάθε μελλοντική άδεια. Η έκβασή τους είναι αβέβαιη και απαιτούν χρόνια, άρα δεν θα λύσουν μόνες τους το ζήτημα — κρατούν όμως το έργο υπό αμφισβήτηση, και αυτό δίνει βάρος σε μια λύση μέσω διαπραγμάτευσης.

Η κύρια ένσταση: εναλλακτικές λύσεις και ανάγκη. Το ενωσιακό δίκαιο υποχρεώνει τον φορέα του έργου να παρουσιάσει τις εύλογες εναλλακτικές που εξέτασε και, όταν μπορεί να βλαφθεί περιοχή Natura 2000, να αποδείξει ότι δεν υπάρχει καμία. Εναλλακτική υπάρχει: το Porto Paros, ξενοδοχείο 199 δωματίων στην περιοχή, είναι ανενεργό και χρειάζεται ανακαίνιση. Και καμία μελέτη δεν δείχνει ότι η Πάρος χρειάζεται 240 ακόμη πολυτελείς κλίνες. Το ότι μια έκταση είναι οικοδομήσιμη δεν κάνει ένα έργο αναγκαίο. Η ΕΕ στοχεύει επίσης σε μηδενική καθαρή κατανάλωση γης έως το 2050: η σφράγιση μιας παράκτιας πλαγιάς σήμερα κινείται αντίθετα.

Γιατί όχι απλώς αγορά της γης;

Οι ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΤΕΡ αποτιμούν το σύνολο της επενδυτικής της γης σε 7,48 εκατ. €· οι Κολυμπήθρες είναι μόνο ένα μέρος της, και η ΕΚΤΕΡ δεν λέει ποιο. Οποιαδήποτε τιμή θα ήταν δύσκολο να δικαιολογηθεί, και μια απαλλοτρίωση θα ήταν αργή και δαπανηρή για τον Δήμο. Παραμένει η εφεδρική λύση, όχι το σχέδιο.

Η πρότασή μας: ανταλλαγή σε κατασκευή

Νομικά, απαλλοτρίωση με αποζημίωση σε είδος. Το Σύνταγμα (άρθρο 17 §2) επιτρέπει η αποζημίωση απαλλοτρίωσης να καταβάλλεται σε είδος, με τη συναίνεση του δικαιούχου, ως δικαιώματα επί άλλου ακινήτου — όπως μια παραχώρηση χρήσης στα πάρκινγκ της Παροικιάς. Με αυτή τη μορφή, η αποζημίωση αντιστοιχεί στην αγοραία αξία της γης, το διαφυγόν κέρδος αποκλείεται από τον νόμο, ένα δικαστήριο θα έθετε το ανώτατο όριο της αξίας αν η ΕΚΤΕΡ αρνιόταν, και η αποζημίωση είναι αφορολόγητη (άρθρο 17 §4). Η σύμβαση κατασκευής παραμένει αμειβόμενο έργο, η ανάθεση του οποίου πρέπει να ελεγχθεί νομικά.

Τι κερδίζει η Πάρος

Ποιος πληρώνει;

Τα κεφάλαια τα συγκεντρώνει η εταιρεία του έργου, όχι ο Δήμος: επιχορηγήσεις για προσιτή στέγη και ενέργεια (περίπου 60%), μακροπρόθεσμο δημόσιο δάνειο που αποπληρώνεται από τα ενοίκια, και ιδρύματα. Ο Δήμος δεν βάζει χρήματα ούτε αναλαμβάνει χρέος· προσφέρει τη χρήση της γης του και παραιτείται από τα έσοδα στάθμευσης κατά την παραχώρηση — σήμερα τα πάρκινγκ αυτά είναι δωρεάν και δεν αποφέρουν τίποτα. Ο ν. 5229/2025 («κοινωνική αντιπαροχή») δίνει τη μορφή της σύμβασης.

Αναφορά — τι ζητούμε

Με αυτή την αναφορά ζητούμε από τον Δήμο, την ΕΚΤΕΡ και την Κυβέρνηση να επιλέξουν μια λύση που προστατεύει τις Κολυμπήθρες και στεγάζει τους ανθρώπους της Πάρου. Προσθέστε την υπογραφή σας παρακάτω.

Ο Δήμος

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, να κηρύξει τον δημόσιο σκοπό των Κολυμπηθρών και να εξουσιοδοτήσει τον Δήμαρχο να διαπραγματευθεί την ανταλλαγή με την ΕΚΤΕΡ· να προετοιμάσει την απόκτηση μόνο ως εφεδρική λύση· να μη δεσμεύσει νερό, αποχέτευση ή οδική χωρητικότητα για το θέρετρο.

Η ΕΚΤΕΡ

Να συμφιλιώσει τον προϋπολογισμό των 53,3 εκατ. € και το δάνειο των 42,64 εκατ. € με το εγκεκριμένο σχέδιο· να παρουσιάσει τις εναλλακτικές που εξέτασε· και να εξετάσει την ανταλλαγή: το ίδιο έργο, τα χρήματά της πίσω και βεβαιότητα.

Η Κυβέρνηση

Να στηρίξει τις επιχορηγήσεις στέγης και το μακροπρόθεσμο δάνειο, και να επιστρέψει το Τέλος Ανθεκτικότητας που εισπράττεται στην Πάρο και την Αντίπαρο για την προστασία των τοπίων του νησιού.

Όλες οι λεπτομέρειες — όσα χρειάζεται να ξέρετε: διαβάστε το πλήρες υπόμνημα της ΚΛΕΑ (PDF) →

Βασίζεται σε: Πρακτικό Επεξεργασίας 68/2026 του ΣτΕ για το σχέδιο προεδρικού διατάγματος έγκρισης του ΕΠΣ Κολυμπηθρών, και το διάταγμα που δημοσιεύθηκε ως ΦΕΚ Δ' 859/12.10.2026, όπως δημοσιεύθηκε στον Τύπο (Powergame, 23 Ιουλίου 2026· Bizness.gr, 15 Οκτωβρίου 2026). Η νομική εκτίμηση και η πρόταση ανταλλαγής είναι της ΚΛΕΑ· τα μεγέθη είναι ενδεικτικά και αναλύονται στο υπόμνημα.

Υπογράψτε την αναφορά για τις Κολυμπήθρες

Sign the petition for Kolymbithres

Στηρίζω την πρόταση της ΚΛΕΑ: οι Κολυμπήθρες στο Πάρκο Πάρου, με ανταλλαγή που δίνει στην ΕΚΤΕΡ έργο κατοικιών για τους εργαζόμενους του νησιού σε δημοτικά πάρκινγκ της Παροικιάς, χωρίς ευρώ από τον δημοτικό προϋπολογισμό.

I support KLEA's proposal: Kolymbithres into Paros Park, through a swap that gives EKTER the work of building homes for island workers on municipal car parks in Parikia, without a euro from the municipal budget.

Πατώντας «Υπογράφω» θα ανοίξει το email σας προς info@klea-paros.org — επιβεβαιώστε και στείλτε. Το όνομά σας θα προστεθεί στη λίστα υπογραφόντων.

Clicking "Sign" opens your email to info@klea-paros.org — confirm and send. Your name will be added to the list of signatories.

Heritage · Landscape · Europa Nostra — KLEA initiative

Paros and Antiparos nominated for Europa Nostra's "7 Most Endangered" 2027

At KLEA's initiative, KLEA, FoPA and the Citizens' Movement of Paros jointly ask Europe's leading heritage organisation to recognise the threat to the islands' cultural landscape.

On 23 October 2026, KLEA submitted the nomination of "The Cultural Landscape of Paros and Antiparos, Cyclades, Greece" to Europa Nostra's 7 Most Endangered Programme 2027. KLEA conceived the initiative and prepared the application. It brought on board the Friends of Paros & Antiparos (FoPA) and the Citizens' Movement of Paros (Κίνηση Πολιτών Πάρου) as co-nominating partners.

Europa Nostra is the pan-European federation for cultural heritage. Each year its 7 Most Endangered programme identifies heritage sites in Europe that face serious danger. It mobilises experts and partners to propose ways of saving them, and draws European attention to what is at stake.

Why the whole landscape, not a single monument?

The heritage of Paros and Antiparos is not only made of individual sites. It also lies in the relationship between them: the marble quarries and ancient sanctuaries, the dry-stone terraces, chapels and mule paths, the traditional villages and the open countryside and coastline that connect them. Over the past decade, this living landscape has come under accelerating pressure:

Taken one by one, each project may appear acceptable. Taken together, they are eroding the very character that makes these islands unique.

Who is behind the nomination

KLEA initiated and coordinated the nomination, drafted the dossier and secured the support of its partners. FoPA brings 25 years of commitment to the islands' heritage, including long-standing support for the Despotiko excavations. The Citizens' Movement of Paros brings the voice of the island's residents.

The director of the Despotiko excavations on Antiparos has already sent a letter of support. The Municipality of Paros has announced its support, and its letter is awaited. A letter is also awaited from ELLET, the Hellenic Society for the Environment and Cultural Heritage, which is Greece's leading heritage NGO and Europa Nostra's official representative in Greece.

What happens next

Europa Nostra will now review the nominations with its experts. A shortlist and then the final selection of the seven most endangered sites will be announced in the course of 2027. KLEA will continue to lead the effort, gathering further support and keeping the public informed on this page.

How you can help

If you represent an association, a cultural or environmental group, or a local institution on Paros or Antiparos and would like to support the nomination, adapt the model letter below, sign it on your letterhead and send it to info@klea-paros.org. We will forward it to Europa Nostra. Every voice strengthens the case that this landscape matters to Europe.

Send your support letter
Model letter of support

[Letterhead of the supporting organisation]

To: Europa Nostra – 7 Most Endangered Programme
International Secretariat
Lange Voorhout 15
2514 EA The Hague, The Netherlands

[Place], [date]

Subject: Letter of support for the nomination of "The Cultural Landscape of Paros and Antiparos, Cyclades, Greece" – 7 Most Endangered Programme 2027

Dear Members of the Advisory Panel and Board,

On behalf of [name of organisation], [one-line description, e.g. "a cultural association active on Paros since 1985"], we wish to express our full support for the nomination of the Cultural Landscape of Paros and Antiparos to the 7 Most Endangered Programme 2027, submitted by KLEA together with the Friends of Paros & Antiparos and the Citizens' Movement of Paros.

The value of our islands lies not only in their individual monuments but in the landscape that binds them together. Ancient marble quarries and sanctuaries, dry-stone terraces, chapels, footpaths, traditional villages, open countryside and coastline form a coherent whole, shaped over millennia. This landscape is now under severe and accelerating pressure from uncontrolled construction, large-scale tourist development and infrastructure growth that exceeds the islands' carrying capacity, while planning control and enforcement remain inadequate.

[Optional paragraph: a specific example from the organisation's own field or area, such as a village, site or activity affected.]

We believe that inclusion in the 7 Most Endangered list would bring the European attention, expertise and dialogue needed to help local and national authorities find a sustainable future for this landscape before irreversible damage is done. We are ready to contribute to that process.

Yours faithfully,

[Name]
[Function], [organisation]
[Contact details]

Κληρονομιά · Τοπίο · Europa Nostra — Πρωτοβουλία ΚΛΕΑ

Η Πάρος και η Αντίπαρος υποψήφιες για το πρόγραμμα «7 Most Endangered» 2027 της Europa Nostra

Με πρωτοβουλία της ΚΛΕΑ, η ΚΛΕΑ, οι Φίλοι της Πάρου και της Αντιπάρου και η Κίνηση Πολιτών Πάρου ζητούν από τον κορυφαίο ευρωπαϊκό φορέα για την πολιτιστική κληρονομιά να αναγνωρίσει την απειλή που αντιμετωπίζει το πολιτιστικό τοπίο των νησιών.

Στις 23 Οκτωβρίου 2026, η ΚΛΕΑ υπέβαλε την υποψηφιότητα του «Πολιτιστικού Τοπίου της Πάρου και της Αντιπάρου, Κυκλάδες, Ελλάδα» στο πρόγραμμα 7 Most Endangered 2027 της Europa Nostra. Η ΚΛΕΑ σύλληψε την πρωτοβουλία και προετοίμασε τον φάκελο. Προσκάλεσε ως συνυποψήφιους εταίρους τους Φίλους της Πάρου και της Αντιπάρου (FoPA) και την Κίνηση Πολιτών Πάρου.

Η Europa Nostra είναι η πανευρωπαϊκή ομοσπονδία για την πολιτιστική κληρονομιά. Κάθε χρόνο, το πρόγραμμα 7 Most Endangered εντοπίζει μνημεία και τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη που διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο. Κινητοποιεί ειδικούς και εταίρους για να προτείνουν τρόπους διάσωσής τους και στρέφει την ευρωπαϊκή προσοχή σε όσα διακυβεύονται.

Γιατί ολόκληρο το τοπίο και όχι ένα μεμονωμένο μνημείο;

Η κληρονομιά της Πάρου και της Αντιπάρου δεν αποτελείται μόνο από μεμονωμένους τόπους. Βρίσκεται και στη σχέση μεταξύ τους: τα λατομεία μαρμάρου και τα αρχαία ιερά, οι ξερολιθικές πεζούλες, τα ξωκλήσια και τα καλντερίμια, τα παραδοσιακά χωριά, η ανοιχτή ύπαιθρος και οι ακτές που τα συνδέουν. Την τελευταία δεκαετία, αυτό το ζωντανό τοπίο δέχεται ολοένα αυξανόμενες πιέσεις:

Το καθένα χωριστά, κάθε έργο μπορεί να φαίνεται αποδεκτό. Όλα μαζί, διαβρώνουν τον ίδιο τον χαρακτήρα που κάνει αυτά τα νησιά μοναδικά.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από την υποψηφιότητα

Η ΚΛΕΑ ανέλαβε την πρωτοβουλία και τον συντονισμό της υποψηφιότητας, συνέταξε τον φάκελο και εξασφάλισε τη στήριξη των εταίρων της. Οι Φίλοι της Πάρου και της Αντιπάρου φέρνουν 25 χρόνια προσφοράς στην κληρονομιά των νησιών, μεταξύ άλλων με τη μακροχρόνια στήριξή τους στις ανασκαφές του Δεσποτικού. Η Κίνηση Πολιτών Πάρου φέρνει τη φωνή των κατοίκων του νησιού.

Ο διευθυντής των ανασκαφών του Δεσποτικού στην Αντίπαρο έχει ήδη αποστείλει επιστολή στήριξης. Ο Δήμος Πάρου έχει ανακοινώσει τη στήριξή του και η επιστολή του αναμένεται. Αναμένεται επίσης επιστολή από την ΕΛΛΕΤ, την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, τον κορυφαίο μη κυβερνητικό φορέα για την κληρονομιά στην Ελλάδα και επίσημο εκπρόσωπο της Europa Nostra στη χώρα.

Τα επόμενα βήματα

Η Europa Nostra θα εξετάσει τώρα τις υποψηφιότητες με τους ειδικούς της. Ο κατάλογος των προεπιλεγέντων και στη συνέχεια η τελική επιλογή των επτά πιο απειλούμενων τόπων θα ανακοινωθούν μέσα στο 2027. Η ΚΛΕΑ θα συνεχίσει να ηγείται της προσπάθειας, συγκεντρώνοντας περαιτέρω στήριξη και ενημερώνοντας το κοινό σε αυτή τη σελίδα.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

Αν εκπροσωπείτε σύλλογο, πολιτιστική ή περιβαλλοντική ομάδα ή τοπικό φορέα στην Πάρο ή την Αντίπαρο και θέλετε να στηρίξετε την υποψηφιότητα, προσαρμόστε το υπόδειγμα επιστολής παρακάτω, υπογράψτε το σε επιστολόχαρτο του φορέα σας και στείλτε το στο info@klea-paros.org. Θα το διαβιβάσουμε στην Europa Nostra. Κάθε φωνή ενισχύει το επιχείρημα ότι αυτό το τοπίο έχει σημασία για την Ευρώπη.

Στείλτε την επιστολή στήριξης
Υπόδειγμα επιστολής στήριξης

[Επιστολόχαρτο του φορέα]

Προς: Europa Nostra – 7 Most Endangered Programme
International Secretariat
Lange Voorhout 15
2514 EA The Hague, Ολλανδία

[Τόπος], [ημερομηνία]

Θέμα: Επιστολή στήριξης της υποψηφιότητας «The Cultural Landscape of Paros and Antiparos, Cyclades, Greece» – 7 Most Endangered Programme 2027

Αξιότιμα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής και του Διοικητικού Συμβουλίου,

Εκ μέρους του/της [επωνυμία φορέα], [σύντομη περιγραφή, π.χ. «πολιτιστικός σύλλογος που δραστηριοποιείται στην Πάρο από το 1985»], επιθυμούμε να εκφράσουμε την πλήρη στήριξή μας στην υποψηφιότητα του Πολιτιστικού Τοπίου της Πάρου και της Αντιπάρου για το πρόγραμμα 7 Most Endangered 2027, που υπέβαλε η ΚΛΕΑ από κοινού με τους Φίλους της Πάρου και της Αντιπάρου και την Κίνηση Πολιτών Πάρου.

Η αξία των νησιών μας δεν βρίσκεται μόνο στα μεμονωμένα μνημεία τους, αλλά και στο τοπίο που τα συνδέει. Αρχαία λατομεία μαρμάρου και ιερά, ξερολιθικές πεζούλες, ξωκλήσια, μονοπάτια, παραδοσιακά χωριά, ανοιχτή ύπαιθρος και ακτές συνθέτουν ένα ενιαίο σύνολο, διαμορφωμένο μέσα σε χιλιετίες. Το τοπίο αυτό δέχεται σήμερα σοβαρές και ολοένα αυξανόμενες πιέσεις από την ανεξέλεγκτη δόμηση, τις μεγάλης κλίμακας τουριστικές αναπτύξεις και την ανάπτυξη υποδομών που ξεπερνά τη φέρουσα ικανότητα των νησιών, ενώ ο πολεοδομικός έλεγχος και η εφαρμογή του νόμου παραμένουν ανεπαρκή.

[Προαιρετική παράγραφος: ένα συγκεκριμένο παράδειγμα από τον χώρο δράσης ή την περιοχή του φορέα, π.χ. ένα χωριό, ένας τόπος ή μια δραστηριότητα που πλήττεται.]

Πιστεύουμε ότι η ένταξη στον κατάλογο 7 Most Endangered θα φέρει την ευρωπαϊκή προσοχή, την τεχνογνωσία και τον διάλογο που χρειάζονται ώστε οι τοπικές και εθνικές αρχές να βρουν ένα βιώσιμο μέλλον για αυτό το τοπίο, πριν προκληθεί ανεπανόρθωτη ζημιά. Είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε σε αυτή τη διαδικασία.

Με εκτίμηση,

[Ονοματεπώνυμο]
[Ιδιότητα], [φορέας]
[Στοιχεία επικοινωνίας]

ΣυμμετοχήGet Involved

Το νησί χρειάζεται μάτια ανοιχτά

The island needs open eyes

Η ΚΛΕΑ στηρίζεται σε πολίτες. Όσο περισσότεροι παρακολουθούν, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να περάσει κάτι απαρατήρητο.

ΚΛΕΑ runs on citizens. The more people watching, the harder it is for anything to pass unnoticed.

Γίνε μέλος

Become a member

Στήριξε την ΚΛΕΑ με τη συνδρομή σου και συμμετοχή στις γενικές συνελεύσεις.

Support ΚΛΕΑ with membership and take part in general assemblies.

Ανέφερε ένα ζήτημα

Report an issue

Είδες κάτι — αυθαίρετη κατασκευή, παράνομη επέμβαση στο τοπίο; Στείλε μας στοιχεία.

Seen something — an illegal build, unlawful interference with the landscape? Send us details.

Εθελοντισμός & γνώση

Volunteer & expertise

Νομικοί, μηχανικοί, επιστήμονες περιβάλλοντος: η γνώση σου κάνει τη διαφορά.

Lawyers, engineers, environmental scientists: your expertise makes the difference.

Επικοινώνησε μαζί μας

Get in touch

Συμπλήρωσε τη φόρμα και θα σου απαντήσουμε σύντομα.

Fill in the form and we'll get back to you shortly.

Πατώντας «Αποστολή» θα ανοίξει το email σου προς info@klea-paros.org — επιβεβαίωσε και στείλε.

Clicking "Send" opens your email to info@klea-paros.org — confirm and send.